การนำหลักจริยศาสตร์มาใช้ในการวิเคราะห์

จริยศาสตร์คืออะไร

คำว่า “จริยศาสตร์” เป็นคำศัพท์สันสกฤต แยกออกได้เป็น 2 คำ คือ จริยะ แปลว่า ความประพฤติ และคำว่า ศาสตร์ แปลว่า ความรู้ หรือ วิชาจริยศาสตร์จึงมีความหมายว่า วิชาที่ว่าด้วยความประพฤติ   แปลมาจากศัพท์ภาษาอังกฤษว่า Ethics   ซึ่งมาจากคำในภาษากรีกว่า Peri ethikes โดยมีรากศัพท์มาจากคำว่า Ethos แปลว่า ขนบธรรมเนียม ภาษาละตินทับศัพท์กรีกว่า Ethica แปลว่า จริยศาสตร์ มีชื่อเรียกหลายอย่าง เช่น Moral Philosophy ปรัชญาศีลธรรม Ethical Philosophy ปรัชญาจริยะ

ดังนั้น สรุปว่า จริยศาสตร์ เป็นวิชาที่ว่าด้วยความดี ความชั่ว ความถูก ความผิด สิ่งที่ควรเว้น สิ่งที่ควรทำ  หมายถึง The science of morals ; the principles of morality ; rules of conduct and behaviour  แปลว่า   ศาสตร์ที่ว่าด้วยศีลธรรม หลักศีลธรรม กฎที่ว่าด้วยความประพฤติและพฤติกรรม

ปัญหาพื้นฐานที่สำคัญของจริยศาสตร์เป็นอย่างไร

     1. อะไรคือความดีซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดของชีวิตมนุษย์ ?

     2. มีเกณฑ์อะไรในการตัดสินความดีชั่วของมนุษย์?

     3. เราจะนิยามดีชั่วได้หรือไม่?

    4. มนุษย์ทำเพื่อตนเองหรือผู้อื่นกันแน่ ?

        การศึกษาในทางจริยศาสตร์มี 3 ลักษณะคือ

       1. เป็นการศึกษาในลักษณะพรรณนาหรือลักษณะเชิงประจักษ์ (descriptive – empirical study) เป็นการศึกษาแบบวิทยาศาสตร์ โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลหลักฐานมาอธิบาย   ปรากฏการณ์ต่างๆพบได้จากพวกมานุษยวิทยานักประวัติศาสตร์นักสังคมวิทยา เป็นต้น

      2. เป็นการศึกษาเพื่อหาเกณฑ์บรรทัดฐาน (normative study) โดยอาศัยฐานข้อมูลจากที่รวบรวมได้ นักจริยศาสตร์จะทำการวิเคราะห์เพื่อหาคำตอบว่า อะไรคือความดี – ชั่ว มีเกณฑ์อะไรในการตัดสินการกระทำว่าถูกว่าผิด เรียกว่าเป็นจริยศาสตร์เชิงบรรทัดฐาน (normative ethics)เป็นการศึกษาที่นิยมกันมานานในการศึกษาจริยศาสตร์

     3. เป็นการศึกษาในลักษณะการวิเคราะห์และวิจารณ์ (analytical – critical study)การศึกษาแบบนี้เป็นการนำเกณฑ์บรรทัดฐานมาวิเคราะห์ว่า ดี ชั่ว นั้น สามารถนิยามได้หรือไม่ การศึกษาแบบนี้เป็นที่นิยมในราวกลางศตวรรษที่ยี่สิบที่เรียกว่าอภิจริยศาสตร์

 อะไรคือจุดหมายสูงสุดของจริยศาสตร์ ?

            ให้รู้จักความประพฤติที่ดีงามถูกต้องอันเป็นทฤษฎี จะได้ปฏิบัติให้ดีงามถูกต้อง เพื่อยกระดับจิตวิญญาณของมนุษย์ให้สูงส่งขึ้น หลุดพ้นจากสัญชาตญาณอย่างสัตว์โลกทั่วไป 

ปัญหาหลักของจริยศาสตร์คือ การนิยามว่า “ดี” คืออะไร นี้คือจุดสำคัญที่สุดของจริยศาสตร์

จริยศาสตร์เป็นเรื่องของคุณค่า

          คุณค่าคือ ลักษณะที่พึงประสงค์, ควรจะเป็น, น่าพึงปรารถนา พาให้เราบรรลุถึงสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น น้ำนม มีคุณค่า เพราะพาให้เราถึงความเจริญเติบโต

คุณค่ามี 2 อย่าง คือ

1. ค่าในตัวเอง (intrinsic value) ทำให้เราพอใจ ไม่ต้องการสิ่งอื่น เช่น ความสุข

2. ค่านอกตัว (extrinsic value) เช่น เงินไม่ได้มีค่าในตัว แต่พาเราไปสู่สิ่งที่เราต้องการ เพื่อซื้ออาหาร เพื่อประทังความหิว เพื่อพ้นทุกข์